गृह मन्त्रालयले भने यसमा कुनै तदारुकता नदेखाएको भन्दै उनी ओमप्रकाश अर्यालसँग असन्तुष्ट बनेका थिए । ‘अहिलेको सरकार खाली चुनाव–चुनाव मात्रै भनेको छ । चुनाव गराउने जेनजी आन्दोलन भएको हो ? हाम्रा भाइबहिनी मार्नेलाई खोई कारबाही ?, खोई सुशासन ?’ जस्ता प्रश्न गर्दै गृहमन्त्रीको आलोचना गर्थे ।

अझ सुरुमा त प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी प्रधानमन्त्री हुनुपर्ने, त्यसका लागि बरु केही समय संसद ब्युत्याउन सकिने अनि मात्रै चुनावमा जानुपर्ने धारणा राख्थे । पछिल्लो समय भने प्रत्यक्ष कार्यकारी प्रधानमन्त्री नेपालका लागि ठिक नहुने बताउँदै आएका थिए । चुनावी सरकारले जेनजी आन्दोलनको मर्म पूरा गर्न नसक्ने भन्दै उनी आफैं राजनीतिमा होमिने निचोडमा पुगेका थिए । गत १० पुसमा ललितपुरको एक घरमा रवि–बालेनबीच वार्ता हुँदा बाहिरबाट ताला लगाउँदै सुधनले मिलेर आएपछि मात्रै ताला खोल्ने बताएका थिए । रवि–बालेनलाई मिलाउन मुख्य भूमिका खेलेका सुधनको नाम बालेनबाट आएपछि जेनजी आन्दोलनको मर्म पनि समेटिने भन्दै अन्तिम समयमा रवि सहमत भएको बताइन्छ ।

जेनजीको जनादेश कार्यान्वयन गर्ने भन्दै जेनजी आन्दोलनका शहीदलाई नर्बिसन भन्दै सुधनले एक मिनेट मौन धारण समेत गर्न लगाएका थिए । हिजो चुनावी सरकारले काम गर्न नसकेको, जेनजीलाई न्याय दिन नसकेको भन्दै प्रश्न गरिरहेका सुधनलाई अब गौरीबहादुर कार्की आयोगको प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्ने चुनौती थपिएको छ ।

शुक्रबार मन्त्रालयमा कार्यभार सम्हालेपछि निर्देशन दिनेक्रममा गृहमन्त्री गुरुङले प्रतिवेदन कार्यान्वयन गर्नेतर्फ संकेत गरेका थिए । ‘कार्यान्वयनको निर्णय भएपछि प्रतिवेदनको आधारमा कारबाही अघि बढ्छ’ सुधनले कार्यभार सम्हाल्दै भनेका थिए । प्रतिवेदन कार्यान्वयन अघि बढेको भन्दै शनिवार पूर्व प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र पुर्व गृहमन्त्री रमेश लेखकलाई पक्राउ गरिएको छ । यता पार्टीका अध्यक्ष पक्राउको बिरोधमा एमालले प्रदर्शन थालेको छ ।

को हुन् सुधन

सुधन गुरुङ गत भदौ २३ र २४ को जेनजी आन्दोलनपश्चात् एकाएक चर्चामा आएका हुन् । गोरखाको चुमनुव्री गाउँपालिका–३ सिर्दिवास पुख्र्यौली थलो भएका गुरूङको जन्म २०४४ सालमा भएको हो । काठमाडौंको मल्टी इन्टरनेसनल कलेजमा ‘ए लेभल्स’ को पढाइ सकेपछि उनी विपद् सम्बन्धी तालिम लिएर सहजकर्ताको रूपमा काममा लागेका थिए । विभिन्न संघसंस्थासँग जोडिएर काम गर्ने अवसर पाउँदै गएपछि गुरुङ सामाजिक कार्यमा अग्रसर भएका थिए ।

२०७२ सालको भूकम्पपछि ‘हामी नेपाल’ नामक संस्था खोलेर उनी राहत तथा उद्दारमा खटिएका थिए । ‘शिक्षा, स्वास्थ्य, विपद् र समाजमा देखिएको विसङ्गति विरुद्ध आवाज उठाउने उद्देश्यसहित म एक्लैले यो संस्था खोलेँ,’ गुरुङ भन्दै आएका छन्, ‘पछि अरूहरू पनि जोडिँदै जानुभयो ।’ घटनाक्रम अनुसारका विभिन्न आन्दोलनमा समेत उनी सहभागी बन्दै आए । बाढीपहिरोजस्ता विपद्मा मात्र नभई कोभिडको समयमा पनि उनी आबद्ध संस्थाले विभिन्न ठाउँमा सहयोग ग¥यो । कोभिड अस्पताल निर्माणदेखि ड्रोनबाट राहत वितरणको काममा समेत उनको संस्था अग्रसर देखियो ।

सामाजिक कार्यमा व्यस्त रहँदै आएका उनलाई धेरैले चिन्दैनथे । सुदन गुरूङ नेपाली राजनीतिक वृत्तमै हलचल ल्याउने गरी गत २३ भदौमा भएको जेनजी आन्दोलनका कारण सर्वाधिक चर्चामा आए । तर, उनी जेनजी उमेर समूहका युवा भने होइनन् । २३ भदौमा युवाहरू काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा भेला हुँदा गुरुङले आफूलाई स्वयमसेवकको रूमा चिनाएका थिए । जेनजी आन्दोलनपछि अन्तरिम सरकारको प्रधानमन्त्रीमा पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको खुट्टा ढोगे पछि उनको चर्चा थप चुलिएको थियो ।

गुरूङमाथि जेनजी आन्दोलन ‘हाईज्याक’ गरेको आरोप पनि लागेको थियो । गुरूङले आफ्नै समर्थनमा सरकार बनेको दुईपछि नै प्रधानमन्त्री कार्कीको राजीनामा माग गर्दै मध्यरातमा बालुवाटारमा प्रदर्शन पनि गरेका थिए । कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकार गठनदेखि मन्त्रिमण्डल विस्तारसम्म उनको बोलबाला चल्यो । उनले निर्वाचनको सम्मुख राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वापा) र काठमाडौं महानगरपालिकाका तत्कालीन प्रमुख बालेन्द्र शाह (बालेन) लाई एक ठाउँमा उभ्याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए । उनी बालेनसँगै रास्वपामा मिसिए ।

सामाजिक अभियन्ताबाट राजनीतिमा फड्को मारेका उनले आसन्न निर्वाचनमा गोरखा–१ बाट टिकट समेत पाए । उनी निकटतम प्रतिद्वन्द्वी नेपाली कांग्रेसका प्रेमकुमार खत्रीलाई १४ हजार ४९८ मतले पराजित गर्दै प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए ।

चुमनुव्रीवासी उत्साहितसँगै आशावादी पनि

सुधन गृहमन्त्री बनेसँगै चुमनुव्रीका स्थानीयमा उत्साह छाएको छ । गोरखा–१ बाट चुनाव जितेर गृहमन्त्री बन्ने चुमनुव्रीको उनी पहिलो व्यक्ति भएकाले आफूहरु उत्साहित भएको स्थानीय कुमारी गुरुङले बताइन् । ‘राजनीतिक धार फरक भएपनि सुधनको जीत सम्पूर्ण चुमनुब्रीबासीको जीत हो,’ गाउँपालिकाकी निवर्तमान उपाध्यक्ष समेत रहेकी गुरुङले भनिन्, ‘उहाँ गृहमन्त्री बनेको खबरले हामी झनै हर्षित छौँ ।’ गृहमन्त्रीमा नियुक्त भएसँगै चुमनुब्रीप्रति उनको जिम्मेवारी बढेर गएको उनले बताइन् ।

अब भने पालिकाको केन्द्र फिलिमसम्म सडक सञ्जाल जोडिनेमा उनी ढुक्क छिन् । ‘म उपाध्यक्ष हुदाँ सडकको समस्या लिएर हामी पटक पटक गृहमन्त्रालय धाएका थियौ, तर हाम्रो फाइल कहिल्यै अगाडी बढेन,’ उनले भनिन्, ‘‘अहिले सुधन आफै गृहमन्त्री भएपछि पालिका केन्द्रसम्म कसो सडक नआउला र ?’ सिंगो राष्ट्रको जिम्मेवारी भएपनि आफ्नो विकट गाउँ ठाउँलाई बिशेष ध्यान दिनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

सुधनमाथि स्थानीयको अपेक्षा धेरै रहेको छेकम्पारका पासाङ फुन्जो लामा बताउँछन् । आफ्नै ठाउँको मान्छे गृहमन्त्री बन्दा स्थानीय खुशी हार्षित र आशावादी रहेको बताउँदै उनले भने, ‘यसअघिको सांसदहरुले चुमनुब्रीको दुख कष्ट बुझेको थिएन, यहाँको मान्छेको पीडा बुझेको थिएन । सुधन त हाम्रै चुमनुब्रीको हो । उहाँले त हाम्रो दुख, पीडा बुझ्नुहुन्छ होला नी !’

गाउँपालिका अध्यक्ष निमा लामाले चुमनुब्रीको सुधन गुरुङ गृहमन्त्री बनेसँगै पालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य र पूर्वधारको क्षेत्रमा उल्लेखनीय काम हुने विश्वास लिएका छन् । ‘उहाँसँग चुमनुब्रीको अपेक्षाहरु धेरै छ’, उनले भने, ‘यो क्षेत्रको विकासमा उहाँको अग्रसरता होला भन्ने आशा म लगायत गाउँपालिकाबासीको छ ।’

चुमनुब्री गाउँपालिकाको टोली छिटै गृहमन्त्रालय पुगेर सुधन गुरुङलाई पालिकामा हेली उडान सहज बनाउन माग राख्ने लामाले बताएका छन् । यस्तै, चुमनुब्रीको निषेधित क्षेत्र खुल्ला गर्नुपर्ने माग आफूहरुको रहेको उनको भनाई छ ।